Η νέα πολυτέλεια στο interior design δεν βρίσκεται στην τελειότητα, αλλά στους χώρους που χτίζονται με τον χρόνο, τα ταξίδια, τις αναμνήσεις και τα αντικείμενα που επιλέγουμε να κρατήσουμε.
Κάθε Σεπτέμβριο συμβαίνει λίγο πολύ το ίδιο. Επιστρέφουμε στο σπίτι μετά από ένα καλοκαίρι που περάσαμε περισσότερο χρόνο έξω από αυτό και ξαφνικά το κοιτάζουμε διαφορετικά. Ανοίγουμε τα παράθυρα, μαζεύουμε σιγά σιγά τα πράγματα του καλοκαιριού, αλλάζουμε θέση σε ένα αντικείμενο και αρχίζουμε να παρατηρούμε όλα εκείνα που τους προηγούμενους μήνες δεν βλέπαμε.
Ίσως γι’ αυτό το φθινόπωρο ήταν πάντα η εποχή που συνδέαμε με την ανανέωση του σπιτιού. Μόνο που φέτος η πιο ενδιαφέρουσα αλλαγή δεν είναι απαραίτητα να προσθέσουμε κάτι καινούργιο. Ίσως είναι να σταματήσουμε να προσπαθούμε τόσο πολύ να το κάνουμε τέλειο.
Κουραστήκαμε λίγο από τα τέλεια σπίτια
Για αρκετά χρόνια η εικόνα του σύγχρονου interior έγινε εξαιρετικά συγκεκριμένη. Neutral αποχρώσεις, μπεζ πάνω στο μπεζ, travertine, bouclé, οργανικές καμπύλες, ελάχιστα αντικείμενα και επιφάνειες τόσο τακτοποιημένες που σχεδόν αναρωτιόσουν αν κάποιος ζει πραγματικά εκεί. Ήταν και εξακολουθεί να είναι μια όμορφη αισθητική. Το πρόβλημα άρχισε όταν τα σπίτια άρχισαν να μοιάζουν μεταξύ τους.
Το Instagram και το Pinterest μάς έδωσαν πρωτοφανή πρόσβαση σε εξαιρετικό design, αλλά ταυτόχρονα δημιούργησαν μια κοινή οπτική γλώσσα. Ένα ωραίο σπίτι στην Κοπεγχάγη, στο Λονδίνο, στο Λος Άντζελες ή στην Αθήνα μπορούσε ξαφνικά να έχει τον ίδιο καναπέ, το ίδιο coffee table, το ίδιο φωτιστικό και περίπου την ίδια παλέτα. Κάπου μέσα σε όλη αυτή την τελειότητα χάθηκε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία ενός σπιτιού: ο άνθρωπος που κατοικεί μέσα του. Και αυτό φαίνεται να αλλάζει.
Από το “designed” στο “collected”
Η πιο ενδιαφέρουσα κατεύθυνση στα interiors σήμερα δεν αφορά ένα συγκεκριμένο χρώμα ή υλικό. Αφορά περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε το σπίτι. Από το σπίτι που σχεδιάστηκε και ολοκληρώθηκε, περνάμε στο σπίτι που συλλέγεται.
Ένα collected home δεν μοιάζει σαν να παραδόθηκε ολοκληρωμένο από έναν κατάλογο. Έχει πράγματα διαφορετικών εποχών και διαφορετικής προέλευσης. Ένα σύγχρονο design piece μπορεί να βρίσκεται δίπλα σε ένα παλιό τραπέζι. Ένα χειροποίητο κεραμικό δίπλα σε ένα βιβλίο που έχει διαβαστεί πολλές φορές. Μια φωτογραφία, ένα έργο τέχνης, ένα αντικείμενο που κληρονομήσαμε. Δεν χρειάζεται όλα να ταιριάζουν. Χρειάζεται να έχουν λόγο που βρίσκονται εκεί. Και ίσως αυτό είναι το σημείο στο οποίο τα σπίτια αρχίζουν ξανά να αποκτούν πραγματική προσωπικότητα.
Τα σπίτια, όπως και τα ταξίδια, χτίζονται από αναμνήσεις
Έχω μια συνήθεια στα ταξίδια μου: σχεδόν πάντα επιστρέφω με κάτι για το σπίτι. Δεν είναι ανάγκη να είναι κάτι σημαντικό ή ακριβό. Μπορεί να είναι ένα κεραμικό από ένα μικρό εργαστήριο, ένα μπολ, ένα ύφασμα, ένα αντικείμενο που βρήκα σε μια τοπική αγορά. Κάτι που εκείνη τη στιγμή απλώς μου άρεσε.
Με τα χρόνια, όμως, συνειδητοποίησα ότι αυτά είναι συχνά τα αντικείμενα του σπιτιού μου με τα οποία έχω τη μεγαλύτερη σχέση. Γιατί δεν βλέπω μόνο το αντικείμενο. Βλέπω το μέρος από το οποίο το έφερα. Δεν θυμάμαι πάντα από ποιο κατάστημα αγόρασα κάτι για το σπίτι. Θυμάμαι όμως σχεδόν πάντα από ποιο ταξίδι το έφερα. Και ίσως αυτή να είναι η ουσιαστική διαφορά ανάμεσα σε ένα σπίτι που απλώς διακοσμήθηκε και σε ένα σπίτι που δημιουργήθηκε μέσα στον χρόνο. Δεν αγοράζω κάτι στα ταξίδια επειδή ταιριάζει απαραίτητα με όσα έχω ήδη. Το σπίτι μου έχει μάθει να χωράει τα πράγματα που αγαπώ.
Έτσι δημιουργούνται οι χώροι που δύσκολα αντιγράφονται. Όχι επειδή περιέχουν σπάνια ή ακριβά αντικείμενα, αλλά επειδή η συγκεκριμένη σύνθεση θα μπορούσε να ανήκει μόνο σε έναν άνθρωπο.
Η ατέλεια γίνεται ξανά ενδιαφέρουσα
Μαζί με αυτή την αλλαγή επιστρέφει και κάτι που για χρόνια προσπαθούσαμε να εξαφανίσουμε: η ατέλεια. Το ξύλο που έχει σημάδια. Η πέτρα με τα φυσικά της νερά. Το λινό που τσαλακώνεται. Το χειροποίητο κεραμικό που δεν είναι απόλυτα συμμετρικό. Ένα vintage έπιπλο που έχει ήδη ζήσει μια ζωή πριν φτάσει στο δικό μας σπίτι.
Δεν πρόκειται για μια ακόμη αισθητική τάση που εξιδανικεύει το παλιό. Είναι περισσότερο μια διαφορετική αντίληψη της πολυτέλειας. Γιατί όσο περισσότερο περιβαλλόμαστε από αντικείμενα μαζικής παραγωγής και εικόνες ψηφιακής τελειότητας, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτά κάτι στο οποίο μπορείς να διακρίνεις το χέρι που το έφτιαξε, το υλικό από το οποίο δημιουργήθηκε ή τον χρόνο που πέρασε πάνω του. Η ατέλεια δεν είναι πλέον κάτι που πρέπει να κρύψουμε. Συχνά είναι αυτό που κάνει ένα αντικείμενο ενδιαφέρον.
Το τέλος του beige–on–beige; Όχι ακριβώς
Θα ήταν εύκολο να πούμε ότι η εποχή των neutrals τελείωσε. Δεν έχει τελειώσει και πιθανότατα δεν χρειάζεται να τελειώσει. Αυτό που αλλάζει είναι η θερμοκρασία και το βάθος τους. Τα ψυχρά, σχεδόν αποστειρωμένα interiors δίνουν χώρο σε πιο γήινες και σύνθετες αποχρώσεις. Καφέ, tobacco, olive, burgundy, βαθύτερα ξύλα και χρώματα που δεν φωνάζουν αλλά δημιουργούν ατμόσφαιρα.
Παράλληλα επιστρέφουν τα patterns, τα υφάσματα, τα χαλιά, οι κουρτίνες και οι διαφορετικές υφές. Όχι απαραίτητα περισσότερο χρώμα. Περισσότερα επίπεδα. Ένα δωμάτιο μπορεί να παραμένει ήσυχο χωρίς να είναι άδειο. Minimal χωρίς να είναι απρόσωπο. Σύγχρονο χωρίς να μοιάζει σαν να δημιουργήθηκε για μια φωτογραφία. Η διαφορά βρίσκεται στη ζεστασιά.
Δεν χρειαζόμαστε άλλο ένα makeover
Κάθε νέα σεζόν συνοδεύεται από την ίδια παρότρυνση: ανανεώστε το σπίτι σας. Ίσως, όμως, η καλύτερη ανανέωση αυτή τη στιγμή να είναι πολύ μικρότερη. Να αλλάξουμε τον φωτισμό ενός δωματίου. Να μετακινήσουμε ένα έπιπλο. Να βγάλουμε από ένα ντουλάπι εκείνα τα αντικείμενα που αγαπάμε αλλά κρατάμε για «ειδικές περιστάσεις». Να βάλουμε στους τοίχους κάτι που σημαίνει πραγματικά κάτι για εμάς. Να προσθέσουμε ένα παλιό κομμάτι αντί για ένα ακόμη καινούργιο. Ή ακόμη και να αφαιρέσουμε.
Δεν χρειάζεται κάθε Σεπτέμβριο να δημιουργούμε ένα καινούργιο σπίτι μέσα στο σπίτι μας. Μερικές φορές χρειάζεται απλώς να ξαναδούμε αυτό που ήδη έχουμε.
Κάτι που τα ελληνικά σπίτια γνώριζαν πάντα
Υπάρχει και κάτι παράξενα οικείο σε όλη αυτή τη στροφή. Πολλά από όσα σήμερα εμφανίζονται ξανά στη διεθνή συζήτηση γύρω από το interior design υπήρχαν για δεκαετίες στα ελληνικά σπίτια χωρίς κανείς να τα αποκαλεί τάση. Η φυσική πέτρα. Το ξύλο. Τα λινά και τα βαμβακερά υφάσματα. Τα καλάθια. Τα χειροποίητα κεραμικά. Ένα έπιπλο που περνούσε από τη μία γενιά στην άλλη. Αντικείμενα που δεν αγοράζονταν για να γεμίσουν ένα ράφι, αλλά υπήρχαν επειδή είχαν χρήση, ιστορία ή συναισθηματική αξία.
Δεν μιλάω για το εξιδανικευμένο “Greek island aesthetic” που βλέπουμε τόσο συχνά στα moodboards. Μιλάω για κάτι βαθύτερο: την ελληνική αντίληψη ενός σπιτιού που δημιουργείται σιγά σιγά. Ένα σπίτι στο οποίο το καινούργιο δεν απαιτεί να πετάξουμε το παλιό. Στο οποίο ένα αντικείμενο μπορεί να παραμείνει για δεκαετίες όχι επειδή είναι fashionable, αλλά επειδή ανήκει εκεί. Ίσως τελικά αυτή να είναι μια πολύ σύγχρονη ιδέα.
Ένα σπίτι δεν χρειάζεται να είναι ολοκληρωμένο
Υπάρχει μια ανακούφιση στην ιδέα ότι το σπίτι μας δεν χρειάζεται ποτέ να είναι πραγματικά τελειωμένο. Μπορεί να αλλάζει μαζί μας. Να αποκτά ένα αντικείμενο μετά από ένα ταξίδι, ένα βιβλίο μετά από μια περίοδο της ζωής μας, ένα έργο τέχνης που κάποτε αποφασίσαμε ότι θέλουμε να βλέπουμε κάθε μέρα. Και να χάνει πράγματα που κάποια στιγμή παύουν να μας εκφράζουν.
Ίσως γι’ αυτό τα σπίτια που θυμόμαστε περισσότερο δεν είναι πάντα τα πιο εντυπωσιακά. Είναι εκείνα στα οποία, κοιτάζοντας γύρω, καταλαβαίνεις κάτι για τον άνθρωπο που ζει μέσα τους. Το πιο σύγχρονο σπίτι σήμερα ίσως είναι τελικά εκείνο που δεν προσπαθεί τόσο πολύ να δείχνει σύγχρονο. Και ένα σπίτι δεν χρειάζεται να δείχνει ολοκληρωμένο. Χρειάζεται να δείχνει ότι έχει ζήσει…
